divendres, 5 d’agost de 2016

Enqüèra un mot gascon en catalan : runyec.

Runyec: gasc. ronhèc, id. Mot gascon emplegat en catalan septentrionau ("rosselhonés") ( cf. dic. ross. Verdaguer e Dic. Nòrd-Cat. Botet-Camps), non admetut en catalan normatiu (cat. grunyit, fr. grognement) e absent deus diccionaris catalans lhevats los dus de catalan septentrionau dejà citats . Lo mot qu'ei plan isolat en catalan, totun n'ei pas lo cas en gascon qui a autanplan lo vèrbe ronhar (cat. grunyir, fr. grogner), los substantius ronhet e ronhèc (cat. grunyit, fr. grognement), etc. En catalan septentrionau com en gascon, lo mot que s'aplica particularament au pòrc. Lo mot "ronhèc"  n'ei pas occitan sensu stricto, qu'ei absent deus dicc. oc. de Mistral e d'Ubaud, qu'ei un gasconisme clar (ved. dicc. de Palay). Lo mot ronhar o arronhar qu'ei la fòrma especificament e plan regularament gascona de ronar o arronar (id.). aqueste darrèr tipe qu'ei lo autanplan emplegat en lengadocian. Los dus tipes  (lo gasconisme dab nh e l'occitan dab n) que i coexisteishen en gascon, probablament pr'amor de la confusion possibla de las fòrmas gasconistas (las dab nh) dab l'aute vèrbe ronhar, arronhar (cat. retallar fr. rogner).
Aqueste mot nòrd-catalan runyec que deu estar un eretatge lingüistic deus immigrants gascons qui hasèvan de paisans (pagesos) en la Catalonha deu sègle 15 ençà. Lo tribalh de la tèrra e l'activat d'eslhevatge e de pastoralisme qu'èran desdenhats peus catalans (qui'us consideravan com a indignes d'eths, de fèit  activitats  de vilans) e reservats taus tribalhadors emigrats de l'epòca, qu'ei a díser los gascons.  Per aquesta rason, quasi  tot lo vocabulari popular tanhent au pastoralisme e a la zootecnica en catalan qu'ei emprontat au gascon.

Cap comentari: