diumenge, 19 octubre de 2014

Lengadòc shens Gasconha ni Rosselhon.

Ja podem léger que la region navèra formada per la fusion de Mieidia-Pirenèus dab Lengadòc-Rosselhon  aurà de's díser "Lengadòc" e pro.
Los nòrdcatalans qu'an protestat dab rasons de las bonas.
E los gascons?
S'avetz entenut occitanistas a protestar en contra de la division deus país gascons e particularament la d'Armanhac per la frontèra qui assepara Aquitània de Mieidia-Pirenèus?
S'avetz entenut occitanistas a protestar en contra de l'abséncia de tota referéncia au fèit gascon en aqueth projècte de region navèra dita "Lengadòc"?

Protestar que cau, e dab votz ben hauta e ben clara. Non cau pas deishar que's compleishi un genocidi dejà plan entamiat e dont ua basa mei clara ei la non-reconeishença e lo non-respècte deu fèit diferenciau. Gascons, no'ns càrim pas se volem continuar d'existir!

dilluns, 22 setembre de 2014

Mondiau de pelòta (Mexic): Medalha d'òr tà Olivier Laberdesque e Bruno Driolet.

Ger que s'acabè lo campionat mondiau de pelòta basca a Mexic. Dab duas medalhas d'aur, sheis d'argent e tres de bronze, França qu'ei classificada tresau darrèr Mexic (prumèr, onze medalhas) e Espanha (dusau, tretze medalhas). Los dus medalhats d'aur francés que son lo gascon Bruno Driolet (Anglet, Baish Ador) e lo biarnés Olivier Laberdesque, hilh d'Augeu. Felicitacions taus medalhats e tà tots los participaires!!!

dissabte, 20 setembre de 2014

Independéncia o non.

La victòria deu non au referendum independentista escocés n'ei pas ua suspresa. Qu'èra previsibla.

La victòria deu "non" n'implica pas qu'arren va a cambiar entà Escòcia. Mei autonomia, en particular lo contròle de la fiscalitat, qu'ei  çò de promés peu govèrn britanic. Aquera promessa que pesè shens nat dobte en favor de la victòria deu non a maudespieit  de las opinions ironicas deus cronicaires independentistas (en particular catalans) quan Cameron e viengó en Escòcia tà presentar las navèras mesuras e intentar atau de sauvar l'union in extremis.

De fèit, la victòria deu non au referendum qu'ei mei que mei ua victòria deu pòble escocés  e qu'aunora la democràcia britanica.


Jo que pensi la victòria deu non que seré tanben lo cas dab lo referendum catalan d'autodeterminacion, e's pogossi passar en condicions democraticas normaus. Jo ne crei pas las opinions qui consideran la victòria deu sí /sí per cèrta. Lo govèrn espanhòu qu'a tòrt de non pas facilitar la consulta, pr'amor aquò non pòt sonque alimentar la causida independentista e la fractura dab Espanha que serà de facto irreversibla. La solucion causida peu president Artur Mas qu'ei la bona, ça'm par : ua consulta non referendària, la mencion non referendària qu'ei tà perméter que's posqui passar en un marc legau espanhòu.  Aquera consulta que permeteré aus catalans de s'exprimir sus quin futur e vòlen tà Catalonha. Se lo non a l'independéncia ac empòrta, tant de bon entaus unionistas qui poderàn atau clavar lo debat. E se l'òc qu'ac empòrta, que serà temps de'n discutir e de'n tirar las conseqüéncias politicas. Tàd arribar ad un resultat digne, que cau ua campanha obèrta dab arguments contradictòris suus  pros e contras de l'ahar. Que cau de debats publics enter unionistas e independentistas tà que la gent e's pogossin hargar las lors opinons.  Ja seré òra, ja!








dissabte, 6 setembre de 2014

E de sostien

Ua de las grans questions existenciaus deus saberuts occitanistas qu'ei de saber se cau ahíger o non ua e de "sosten" (sostien) aus mots de construccion sabenta qui s'acaban per quauque consonanta (exemple: telefòn o telefòne, filosòf o filosòfe, maritim o maritime etc.). Los lingüistas e autes saberuts d'aqueth movement de pensada que son incapables de's botar d'acòrd enter si.  Aqueth subjècte de discòrdia que'us balhan un pretèxte tà pelejà's continuaument, en seguir atau la sendera deus de Lilliput e de  Blefuscu.

Ja sabetz que los gascons gasconofònes, tant los occitanistas com los de l'I.B.G,  qu'avem decidit a l'unanimitat de seguir la causida de Per Noste en adoptar l'e de sostien en un gran nombre de cas plan precís. Los arguments que son estats expausats clarament en las pajas d'introduccion deu diccionari Francés-Gascon en dus volumes de Per Noste. Qu'aqueths arguments e sian bons o non, aquerò n'impòrta pas briga per jo. D'aulhors, aqueths arguments de l'equipa de  Per Noste non son pas estats discutits ni quitament evocats per Domergue Sumien en nat deus tres articles (!) qu'aqueth autor consacrè tà promàver l'abandon de l'e de sostien en lo Jornalet (!!) . A l'evidéncia lo lingüista professionau  no'us a pas lejuts o arretienguts. Dongas, los arguments non son pas en causa. En efèit, çò qui ei important aciu n'ei pas tant la qualitat deus arguments que l'unanimitat de la causida.


L'e de sostien qu'ei vaduda normau en gascon normat, per decision bearnesa e gascona.  L'unanimitat qu'ei un fèit remarcable pr'amor plan tròp rar en çò deus gasconofònes. Alavetz, non hèn pas besonh mei arrasons de las bonas tà conservar l'e de sostien en gascon normat. Qu'ei inutile e contraproductiu d'introdusir un motiu de division de mei en voler impausar a tot hòrt l'aute modèle. Ja sabetz las institucions  occitanas que's son divididas sus aqueth subjècte, dab, d'un costat, lo Conseh de la Lenga Occitana qui s'ei manifestat en contra de l'emplec de l'e de sostien e, de l'aute costat, l'Acadèmia Occitana qui dehen l'auta opcion. Aqueth debat estranh n'a pas a estar importat en maine gascon, puish que l'e de sostien que i hè unanimitat, lhevat lo cas de la lenga aranesa qui's pòt explicar per  ua nòrma especifica desconnectada de la nòrma gascona generau. 

divendres, 5 setembre de 2014

Comunicat de la còlha de Ràdio-País: Ràdio-País vampirizada

Ràdio País qu'èra, despuish 31 ans au servici deu pluralisme, un programa de modernitat, mutualizat, professionalizat, panoccitan e interculturau. Que's sap la valor deu tribalh que s'i realizava cada dia per equipas motivadas.

 Los tres mes escolats despuish l'AG estatutària deu 24 de mai de 2014 que son estat ua espròva usanta.

 Aquesta rentrada 2014 qu'ei la de la mesa per tèrra de Ràdio País : utís trentenari per l'occitan.

 Çò qui ei a aparir qu'ei incompreneder e paradoxau. Qu'ei causa sabuda que los chepics financèrs de Ràdio País e son circonstanciaus e transitòris. Moneda que deu arribar au quatau trimèstre (mei de 100000€ de las Regions e de l'Estat). Qu'i serà pro entà esponjar los deutes e pagar los professionaus : los qui demoran.

 Mes briga n'ei pas çò qu'entenen los navèths administrators. Aprofieitant la situacion financèra transitòriament chepicosa a la ràdio que destruseishen sistematicament la fòrça de tribalh : dab violéncia verbau lamentabla e intolerabla de gavidaires. Ua persona tractada de "goja", ua auta dont la quita existéncia ei denegada "estossi estat ton pair, t'avori pas deishat víver", e tanben a l'endret de d'aubuns ua non comunicacion totau : violéncia ultima... Dab lo non respècte d'ua decision deu CA deu 3 de julh pertocant lo pòste d'un jornalista qui seré au finau suprimit començar de seteme quan sembla que'n medish temps e seré procedit a un recrutament. Dab la vita insostenibla qui ei hèita aus salariats dont lo tribalh ei vueitat de sens e de las responsabilitats.


 Los programas de rentrada que resultan d'ua vision calamitosa de çò que cau har e quin ac cau har : destruccion sistematica de tota mutualizacion, preconizacions ubuescas en mestior de jornalisme e d'organizacion de tribalh. E l'escota de la ràdio per internet ne's pòt pas mei har peu site de Ràdio País www.radio-pais.com qui ei estat suprimit e dab eth lo renviat sus l'escota deu dirècte sus internet dont lo flus ei - peu moment - tostemps efectiu sus http://www.efluw.net/radiopais/ plan finòts los qui ac trobaràn.


 Que passam çò qu'evoquèm dens ua prumèra arremoluda d'aqueth manifèste (detalhs mei ací). Au cap de tres mes d'essai de collaboracion au Conselh d'Administracion que calèva tirar conclusions. De cara a ua situacion blocada e en l'abséncia d'un projècte d'endom qui a deu mau a passar lo desapitar de çò de hèit, l'ensemble deus administrators de l'associacion de sostien a Ràdio País en Bearn dont lo president federau, que demissionèn de la Federacion. L'associacion de sostien a Ràdio País en Bearn que s'ei retirada temporàriament de la Federacion VAP Ràdio País entà har vàler la soa analisi deus mejans umans, financèrs e organizacionaus de l'utís Ràdio País e entau son programa. Salariats e productors benevòles de Ràdio País que vòlen apitar un navèth projècte qui entenen valorizar dens la Federacion Vivre au Pays Ràdio País o estosse destrusit l'utís ua navèra estructura.

 Mercés de v'associar en nombre a la demarcha, sostien a radiopaisoriginau@gmail.com

 Nom :..........................Petit nom :........................... adreça :............................................................... CP :................ Vila :................................................ Que m'associi au Manifèste per que visca Ràdio País o ua ràdio en occitan en Gasconha. En comptar dab vos e en ve hant aunor François Lassabe, Joan Francés Tisnèr, Domenja Lekuona, signataris deu Manifèste.

dimarts, 3 juny de 2014

Navèra mapa de las regions: decepcion

Dongas, lo president François Hollande qu’a presentat lo son projècte de mapa navèra de las regions de França.

 Com d’auts, qu’avi saunejat a l’oportunitat auherida per aquera revision administrativa, de reunir tots los país gascons laguens ua soleta entitat administrativa en bèth fusionar Aquitània e Mieijorn-Pirenèus. Que signèi la peticion en aqueth sens. Lo projècte presidenciau qu’ei diferent. Que lo Baish e lo Haut Lengadòcs e’s tròben reunits dab la fusion de Mieijorn-Pirenèus dab Lengadòc Rosselhon, aquò que’m sembla plan. Los gascons n’an pas avut aquera sòrta. La partida gascona de Mieijorn-Pirenèus que’s trobarà diluida laguens un gran ensemble occitan majoritàriament lengadocian. E, çò de sordeish, ua frontèra administrativa que continuaré de dividir Armanhac en dus tròç, de separar la Gasconha landesa de la Gasconha interiora e Bigòrra de Bearn. Lo maine lingüistic gascon que demoraré dividit. Que haré dòu, que tròbi jo.

Non sèi pas se i a enqüèra quauques possibilitats d'obtiéner la fusion d' Aquitània dab la region Mieijorn-Pirenèus(la de uei o, miélher, la deu futur, mei grana). Se non, que poderam sajar de nse consolar en imaginar la cultura gascona que poderà continuar d’arrecéber subvencions de duas regions en lòc de juste ua. Pòca consolacion, la vertat.

dimecres, 28 maig de 2014

Resultat

Vint cinc per cent deus votaires francés a las eleccions europèas qu'an votat entaus candidats deu Front Nacionau, o sia setanta cinc per cent deus votaires francés n'an pas votat entàd aqueth partit xenofòbe e anti-europèu. Que seré temps de reformar Euròpa de cap a mei democràcia e que los partits nacionaus e's reformèssen eths tanben. Enganar a l'electorat que's paga tostemps a la hèita fin.

Los partits anti-UE qu'an aprofieitat de la multiplication de las listas qui afavoriza la dispersion deus vòts. De tot biaish, entà governar, au candidat deu partit relativament majoritari, lo PPE, que'u harà besonh ua aliança, quitament dab los socialistas. La necessitat d'alianças qu'ei ua conseqüéncia normau deu sistèma proporcionau de votacion. La prumèra pròva de democràcia, que l'auram - o non- dab la nominacion deu cap de govèrn europèu. Que seré un maishant signe se la causida democratica deus votaires europèus n'estosse pas arrespectada.

dijous, 22 maig de 2014

Question de perspectiva e de prioritat.

En un comentari, un legedor que’m da la soa opinion suu blòg:

 « …E tròbi que degalhas ton talent e ta fòrça de trabalh. M'agrada ton blòg, m'agrada lo trabalh que fas dins lo terren de l'etimologia. Mas en luòga de questionar los catalans, los referencialistas... podriás trabalhar per la reconeissença de la lenga occitana en Occitània. 
 »


 Lo mot "degalhar", no'u coneishèvi pas, que m’a calut cercà’u en horucar per las pajas deus mens diccionaris. E que l’èi trobat en diccionaris d'occitan non-gascon. N’ei pas briga un mot deu lexic gascon, aqueth (que me’ n dobtavi). N’ei pas ua critica, e ! Pas sonque ua observacion.

 Tribalhar per la reconeishença de la lenga occitana en Occitània, qu'ac harèi de bon grat un còp qu’ajam obtienuda la reconeishença de la lenga gascona en Gasconha, en Catalonha e pertot aulhors en aqueth planeta. Question de perspectiva e de prioritat.

dimecres, 21 maig de 2014

Tornat

Quauques chepiquets de santat que m'an aluenhat deu blòg. Adara qu'ei passat. Lavetz, que soi content d'i poder tornar. D'ara endavant, que sajarèi de conservar un ritme regular. L'exercici aqueth que'm manca. Que'm hè hrèita.

dimecres, 23 abril de 2014

L'independéncia de Catalonha.

En lo conflicte qui opausa Catalonha e Espanha, que’m permeteratz de demorar neutrau, pr’amor non soi pas ni espanhòu ni catalan.  Totun, com a europèu e com a gasconofòne solidari deus aranés, que’m permeteratz d’estar inquiet d’aqueth possible cambi de situacion administrativa.

 Com a europèu, prumèr. Se Catalonha s’independentiza, que caleré que pogosse demorar membre normau de l'Union Europèa, çò qui non sembla pas estar possible segon las autoritats de Brussèlas. La perspectiva d’ua enclava non-UE sus la rota de Salses tà Guardamar, dab lo retorn d’ua frontèra fisica au Pertús e l'aparicion d' ua dusau mei au sud, provocant retencions shens fin com las que conegom enqüèra pòc temps a, que seré shens nat dobte la marca d’un retrocès qui complicaré la vita deus ciutadans d’aquera euroregion, e pas sonque deus pròpis catalans. Qu’ei pecat los catalans qu'ajan trigat tant de sègles tà questionar la lor ispanitat. Uei lo dia, qu’ei un pòc tard, ara qu’Espanha hè partida de l’UE. Ac agossen hèit abans d'entrar en l'Union, lo problèma no’s pausaré pas.

Com a gasconofòne preocupat per l'aviéner deu gascon, que’m pensi l’status-quo actuau qu’ei la mei bona escadença entau futur deu gascon en la Val d’Aran. En cas d’independéncia de Catalonha, qu’ei pòc probable los Aranés, qui non son pas briga catalans e n'an pas nat problèma dab la lor identitat espanhòla, que volhan arrejónher la republica catalana. Totun, demorar en Espanha shens l’empara catalana qu'arrisca hòrt d’accelerar l’extincion de l’aranés com a lenga vernaculara. E en cas de restacament d'Aran a la navèra republica, n’ei pas tanpòc segur qu’un Estat catalan independent, liberat de las suas confrontacions reivendicativas dab l'Estat espanhòu, e seré mei tendre envèrs l'excepcion aranesa que n'ac son los Estats francés, italian e espanhòu envèrs las lors pròpias minoritats occitanas respectivas. No's cau pas desbrombar lo mau comun que vien deu denominator comun: l'Estat.