Musica gascona au Gran Feretrar de Tolosa

Diluns passat de nueit, a la hèsta deu Gran Feretrar, los amics bohaires e aboesistas deu Conservatòri Occitan que'ns auherín quauques trocets de musica deus País Gascons.

Tà començar, ua valsa basadesa qui m'agrada particularament:



E puish ua seguida de Rondèus lanusquets. Lo prumèr qu'ei en minor , los dus autes qui segueishen son en major, çò qui obliga de tapar lo cap deu canèth deu bordon dab lo brunidèr tà'n cambiar la tonalitat. Mès n'ei pas aisit d'ac hèr en tot jogar au còp. Guaitaz quin ac hèn: lo grop de bohaires que's divideish en dus.



E tà acabar per uei, ua seguida de traversadas coseranas:



Un aute còp, la seguida!

E on pòdi escotar e véder lo Mèste Tisnèr en julhet, eh?

04 de julhet 2009, 20 :00 - VERD E BLU qu'anima un bal a L'Isla de Baish dens l'encastre deu son hestenau escota e minja. Tà totas las entressenhas, contactar Magali que cau!
magali.henri(at)hotmail(punt)fr


18 de julhet 2009, 21 :00 - VERD E BLU bal 32410 Castera-Verduzan - Ass. Gascogne & Traditions 05 62 68 13 21 - 06 79 83 29 91 (au vrèspe iniciacion a las danças dab L. Dubertrand, M. Castanet e J. F. Tisnèr


23 de julhet 2009, 19 :00 - Joan Francés Tisnèr Bal dab R. Baudoin - 12000 RODEZ, Estivada Parc Convivéncia

24 de julhet 2009, 20 :00 - Joan Francés Tisnèr dab R. Baudoin -(B. Achiary, D. Warro, A Filetta) 18èmes Nuits atypiques de Lan gon, Parc des Vergers, 33210 Langon, 05 57 98 08 45 / 06 13 23 36 93 lesnuitsatypiques@wanadoo.fr

30 de julhet - 01 d'agost 2009 - Joan Francés Tisnèr estagi de canta - 43000 PUY-EN-VELAY Nuits basaltiques

De seguir peu mes d'agost e la rèsta de l'an. B'avetz sòrta, brave monde, lo Peiroton que s'aucupa de vos!!!

Rendetz-me lo pè, tà'vs pregar!

Lhèu avetz dejà lejut o entenut l'estranha expression occitana "rendetz-pè" per díser rendetz-vos?

En gascon, que i a duas manèras (que non manièras) tà díser rendetz-vos: rendetz-vos qu'ei la normau qui trobam tostemp en gascon centrau, orientau, sud-orientau e en "gascoïnè", mentre que rendetz-ve (o escriut rendetz-vse) qu'ei ua ipercorreccion deu gascon occidentau qui trobam en biarnés. En gascon occidentau, lo pronom -ve (-vse) que's pronóncia -pé. Aqueth biaish de díser qu'ei passat a l'occitan non-gascon devath la fòrma...rendetz-pè, un bearnesisme un chic deformat qui'm hè tostemp arríder. Panaires de pès, arrepentitz-vos!!!!

Ajustar - Hornir- Ahíger

Ja sabetz que m'agradan los mots.
Ajustar,segon Palai, que significa ajuster, joindre, réunir, rapprocher. Ajustà's: se réunir à un rendez-vous, se joindre , se faire beau/belle, rectifier sa toilette.
Ajustar en gascon de Palai non vòu pas díser ajouter. Que sembla ajustar dab aqueth sens d"'ajouter" que sia un lengadocianisme recent, dilhèu influençat peu francés. Que i ei plan dens lo diccionari gascon de Per Noste (occitanista) dab aquera acceptacion e Chaplain l'a représ dens lo son diccionari. Segon Palai, lo mot gascon tà díser ajouter qu'ei hornir.

Segon Palai:
Hornir : Fournir, pourvoir, munir, ajouter.
hornida: fourniture, ajoutage (sic)
hornidèr: chose à laquelle on doit fournir, ajouter
hornidor: fournisseur, fournisseuse, celle qui ajoute
hornidora: ce qu'on ajoute, fourniture

Avisatz-vos! Fornir en lengadocian non vòu pas díser "ajouter" mès sonque "fournir". Fornidora: fourniture.

Ajustar qu'a un sinonime tipicament gascon: ahíger (miélher que ahijar*, deu latin affigere). Segon Palai, ahijar* o ahíger: ajuster, joindre deux morceaux, deux pièces. Ahíger ua còrda: allonger une corde au moyen d'une autre.

En gascon deu sud-èst, segon lo lexic de Dupleich (Sent-Gaudens, 1843) ajustar que vòu díser ajuster, viser mentre ahíger que's vira per ajuster, avuster (sic), joindre, ralonger (sic), raboutir.

En aranés, ahíger o híger qu'a tots los sens deu catalan afegir, dont lo d'" ajouter".
L'aranés emplega ahíger meslèu que non pas hornir ni ajustar. En realitat l'afegir catalan e l'ahíger gascon que son duas fòrmas deu medish mot, devarat deu latin affigere. La forma antiga deu mot afegir qu'èra afiger en catalan, que'u trobam dens la pròsa de Ramon Llull:

"E molt home nesci... no sapia egualar ni afiger segons que's cové tanta de quantitat entellectual sobre la sensual", Llull Cont. 294, 27.

Afíger com afegir semblan desconeguts en lengadocian, non son pas mencionats dens lo diccionari occitan (lengadocian)-francés d"Alibert.

Doncas, tà virar en gascon lo vèrbe francés ajouter , qu'avem aumens aqueras tres possibilitats: hornir, ahíger e ajustar.

La fèsta del Feretrar

Aquesta dimenjada comença la fèsta tolosana del grand Feretrar, coneguda en francés coma le Grand Fénétra. Autres còps, aquesta fèsta se celebrava dins lo barri tolosan del Feretrar, d'aquí lo nom. La mencion del Feretrar nos apareis pel primièr còp dins un document de 1077, que Isarn, avèsque de nòstra vila, i balha un terrenh coma present al Capitol de la Catedrala Sant-Estève. En latin (de glèisa), feretrum vòl dire reliquari, es a dire que designa lo moblet, generalament transportable, ont s'i conserva de rèstas d'un sant. Feretrarius es l'adjectiu que s'i rapòrta e que designa tanben la persona que s'encarga del feretrum. En anglés, aquesta persona que fasiá de gardian de relíquias (òc, èra un mestièr a l'Edat Mejana) s'apèla un "feretrar", escrit atal coma en occitan. Abans lo cristianisme, lo mot èra ja emplegat pels Romans que festejavan las "feretraliae", lo 9en de las calendas de març (21 de febrièr). S'i omenajavan los mòrts.

Ernèst Negre faguèt la mesa en relacion del Feretrar tolosan (lo lòc) amb lo Monte Feltro situat al nòrd de las marcas d'Ancòna. Aqueste mont foguèt mencionat en 885 coma « placitum feretrarum, ecclesiae feletrane» e en 1158 coma « commitatus feretrano ». En Negre supausava qu'al Feretrar tolosan coma al monte Feltro italian deviá exisitir a l'epòca galo-romana un monument dedicat a Jupiter Feretrarius o a Cupidon. Ara a Tolosa i a una glèisa, Nòstra Dòna del Feretrar, que se pòt aver substituït al monument religiós roman.

La fèsta del Feretrar es fòrça anciana e tipicament (e exclusivament) tolzana. Godolin la menciona. De caire religiós a l'origina, a pas pus res de veire amb lo culte dels mòrts ni quitament amb la religion a l'ora d'ara. Es venguda una fèsta folclorica e populara, amb de passa-carrièras e tot plen de musica tradicionala, occitana o pas. S'acabarà diluns que ven. A ieu m'agrada!


Mantunas dadas son estadas represas del blòg de Tolotsa , que ne sià mercejat.

De veire e d'escotar: los archius sonòrs e fotografics de la vila de Tolosa sul Grand Feretrar de 1969.

Seguida necrologica

Lo gran Robèrt Lafont que's morí, seguit peu petit Carbòn, lo medish dia.

Carbòn, 14au de nom, qu'ei un gat, perdon: un cat, un èste normaument radiós e actiu qui s'a popat la lèit de l'Occitanisme Bio e Ferroviari deu costat de Vic-la Gardiòla (Eraut) despuish la soa neishénça. Ua crèma de gat, que'm podetz créder, non se'n hè pas mei d'aquera sòrta. Que's suicidè gèr passat sense deishar nat mot d'explic, pas ua linha, cap arren, arren d'arren, plan a la mòda gatuna, qué.. Jo que'm dic aqueth gat non sabó pas suportar la notícia de la mort deu Robèrt.

Li dediqui aqueste pòst, praubòt...Se n'ac hèi cap, qui ac harà?

E puish gèr qu'èra lo Michael Jackson qui se n'anava tau son darrèr viatge.

Jo medish no'm senti pas tròp plan, tot sobte...

P.S. La Merike, era tostemp plan viva, gràcias a Diu, que'm hè arremarcar Farrah Fawcett que's morí gèr tanben. Que'm hè dòu mès...qui ei Farrah Fawcett? Que deu èster mei coneguda en çò deus Finlandés que non pas en çò deus Landés pas tan finets.

Occitan larg

Se non trobam pas nada traça de gasconisme dens l'occitan larg, non cau pas estonà's se mei d'un non saben pas hèr càber lo gascon dens l'occitan estret.
Qu'èra la reflexion deu dia.
Aqueste messatge es acabat, mercés plan de l'aver legit.