Musica gascona au Gran Feretrar de Tolosa

Diluns passat de nueit, a la hèsta deu Gran Feretrar, los amics bohaires e aboesistas deu Conservatòri Occitan que'ns auherín quauques trocets de musica deus País Gascons.

Tà començar, ua valsa vasadesa qui m'agrada particularament:



E puish ua seguida de Rondèus lanusquets. Lo prumèr qu'ei en minor , los dus autes qui segueishen son en major, çò qui obliga de tapar lo cap deu canèth deu bordon dab lo brunidèr tà'n cambiar la tonalitat. Mès n'ei pas aisit d'ac hèr en tot jogar au còp. Guaitaz quin ac hèn: lo grop de bohaires que's divideish en dus.



E tà acabar per uei, ua seguida de traversadas coseranas:



Un aute còp, la seguida!

La fèsta del Feretrar

Aquesta dimenjada comença la fèsta tolosana del grand Feretrar, coneguda en francés coma le Grand Fénétra. Autres còps, aquesta fèsta se celebrava dins lo barri tolosan del Feretrar, d'aquí lo nom. La mencion del Feretrar nos apareis pel primièr còp dins un document de 1077, que Isarn, avèsque de nòstra vila, i balha un terrenh coma present al Capitol de la Catedrala Sant-Estève. En latin (de glèisa), feretrum vòl dire reliquari, es a dire que designa lo moblet, generalament transportable, ont s'i conserva de rèstas d'un sant. Feretrarius es l'adjectiu que s'i rapòrta e que designa tanben la persona que s'encarga del feretrum. En anglés, aquesta persona que fasiá de gardian de relíquias (òc, èra un mestièr a l'Edat Mejana) s'apèla un "feretrar", escrit atal coma en occitan. Abans lo cristianisme, lo mot èra ja emplegat pels Romans que festejavan las "feretraliae", lo 9en de las calendas de març (21 de febrièr). S'i omenajavan los mòrts.

Ernèst Negre faguèt la mesa en relacion del Feretrar tolosan (lo lòc) amb lo Monte Feltro situat al nòrd de las marcas d'Ancòna. Aqueste mont foguèt mencionat en 885 coma « placitum feretrarum, ecclesiae feletrane» e en 1158 coma « commitatus feretrano ». En Negre supausava qu'al Feretrar tolosan coma al monte Feltro italian deviá exisitir a l'epòca galo-romana un monument dedicat a Jupiter Feretrarius o a Cupidon. Ara a Tolosa i a una glèisa, Nòstra Dòna del Feretrar, que se pòt aver substituït al monument religiós roman.

La fèsta del Feretrar es fòrça anciana e tipicament (e exclusivament) tolzana. Godolin la menciona. De caire religiós a l'origina, a pas pus res de veire amb lo culte dels mòrts ni quitament amb la religion a l'ora d'ara. Es venguda una fèsta folclorica e populara, amb de passa-carrièras e tot plen de musica tradicionala, occitana o pas. S'acabarà diluns que ven. A ieu m'agrada!


Mantunas dadas son estadas represas del blòg de Tolotsa , que ne siá mercejat.

De veire e d'escotar: los archius sonòrs e fotografics de la vila de Tolosa sul Grand Feretrar de 1969.