dijous, 11 de maig de 2017

Petit lexic d'incorreccions, de dobtes e d'autas causas incèrtas.

Aquiu qu'avetz las meas nòtas lexicaus, lo tribalh qu'ei tot just començat, que sajarèi de l'amplificar a mesura deu temps. Qu'espèri que sian utilas. 

Agahar v. Mot fantasiós d'En D. Sumien, calcat suu mot occitano-catalan 'agafar' en version pseudo-gascona, e publicat hens lo son libe "Standardisation pluricentrique de l'occitan" Ed. Brepols (cf. en particular lo lexic ajustat a la fin). Lo mot corrècte qu'ei gahar, plan segur.  'Agahar' qu'estó inventat per l'ensenhaire provençau en supòrt entau son projècte d'estandardizacion deu gascon calcada suu lengadocian. Urosament, pas arrés n'a représ aqueste mot. Ved. condrechador.

Asirar (v.). Atencion aus faus amics occitanistas! 'Asirar' dab la significacion d'odiar qu'ei un occitanisme incorrècte en gascon. Los mots occitans 'asir' e 'asirós' n'existeishen pas en gascon, en catalan tanpòc. Los mots occitans 'asirar', 'asir' e 'asirós' qu'an de's virar respèctivament en 'odiar', 'òdi' e 'verinós'. En gascon, 'adirar' qu'ei sinonime d' 'avejar', 'anujar'. L'adirèr qu'ei la melancolia, quitament lo mau d'amor. En catalan, la fòrma deu mot adirar qu'ei aïrar e la significacion qu'ei dobla:  arresentir aversion envèrs quauquarren o quauquarrés e provocar ira, anujar hòrt (en conformitat dab l'etimologia latina: ad ira -re).

Bana (s.f.). Faus-amic occitanista. Lo mot occitano-catalan 'bana' (en catalan: banya, valencian: bana, id.) qu'a la significacion deu mot gascon 'còrn'. N'ei pas briga lo cas en gascon. En la lenga nosta, la bana que i designa lo recipient de metau on s'i transportava la lèit d'autescòps,  qu'ei autanplan ua unitat tradicionau de mesura de volume equivalenta a 20 l, haut o baish.  Béve'n a banas = béve'n hèra, hòrt.

Biais (s. m;). Lo mot, dab lo sens de 'manèira', qu'ei un occitanisme, la varianta gascona  'biaish' n'a pas aquesta significacion, que jo sàpii. Significacion en tot cas absenta deu diccionari de Palay, considerada com non-gascona per Eric Gonzalès e d'auts. De notar lo mot qu'existeish plan en catalan devath la fòrma biaix, considerat com occitanisme possible (sègle XV, G.D.L.C.). En catalan, lo mot n'a pas briga lo sens de 'faiçon', 'mòda', 'manèira' qu'a lo mot en lengadocian, n'a pas sonque la significacion deu mot francès biais (de biaiser), exactament com en gascon. La locucion occitana 'de tot biais'  (adaptada a còps en 'de tot biaish') n'ei pas mei corrècta en gascon qu'en catalan. En gascon, que la cau remplaçar per "de tota faiçon, de tota mòda, de tota manièra / manèira" (cat. de tota manera, de totes maneres).

Blu -a (adj). Gallicisme considerat com incorrècte peu diccionari deu Congrès Permanent de la Lenga Occitana, de substituir per 'blau', 'blava' (en cat. blau, blava). En gascon literari, blu qu'èra atestat dejà au sègle 17. En gascon corrent, blau com a subst. ne designa pas sonque la macadura, que non la color. Lo gallicisme qu'ei acceptat peu Tot en Gascon, totun 'blau' per 'blu' que i ei tanben. Jig, hens un comentari ad aqueste messatge, que'nse rapèra los lanusquets qu'an la varianta 'blur', 'blura' dab los derivats verbaus 'emblurar', 'emblurejar' e de nes citar lo vèrs de Lasies: "De noste cèu emblurat, güeitatz tostemps la memòria." 

Capitar (v). Dab la significacion d'escàder-s'i, lo mot qu'ei un occitanisme probablament d'evitar en gascon, ja que lo Tot en Gascon l'accepte. La significacion normau de 'capitar' en gascon qu'ei 'entamiar', 'començar' en parlant d'un tribalh, d'ua tasca, que non 'escàder-s'i' (ved. Palay). 'Capitar' n'existeish pas en catalan qui a totun l'adj. 'capitat- ada' qui significa 'en fòrma de cap', mot emplegat en anatomia.

Condrechador (s.m). Neologisme famós, gessit de l'imaginacion de N' Ervé Cassinhac (diccionari  d'occitan.org), en plaça deu mot corrècte "corrector". 'Agahar' e 'condrechador', que son mots emblematics de la fantasia dont son capables los lexicografes, diplomats o non.

Daubun -ua (adj. e pron). Fòrma  en biarnés contemporanèu de "daugun"  qui ei la fòrma etimologica atestada e enqüèra viva per la Gasconha centrau (Palay). 'Augu' o 'augun', mei ant. 'alcun', qu'ei l'unica fòrma qui trobam en Lespy-Raymond. Que i a un conflicte grafic a prepaus de 'daubuns', que "d'auguns" escriven 'dauvuns' dab arguments deus bons (que'm pensi qu'estó l'Eric Gonzalès qui promavó aquesta refòrma hens Reclams, qu'ac dic de memòria, totun ved. lo comentari de Jig). L'emplec de la fòrma corregida d'auguns que permeteré d'arresólver aqueste conflicte. Atencion, aquerò n'ei pas sonque qu'ua proposicion personau. Lo Tot en Gascon qu'admet com sola fòrma estandard daubun, daubua. En cat. algú e algun-a. En complement d'aquesta nòta, ved. los comentaris de Renaud e de Jig.

Drin (s.m. e adv). Mot essenciaument bearnés e de la partida bigordana mei pròishe de Biarn, sinonime de 'chic', 'pòc'; 'un drin de' = 'un pòc de'. ex. Un drin de pan. Escota drin. Drin a drin = chic a chic= a drins.  L'etimologia de 'drin' n'ei pas clara, que deriva dilhèu de bri, bria per addicion de l'afixe diminutiu -in en ua construccion inspirada per la locucion francesa "un brin de'  qui avè aquesta medisha significacion. La significacion antinomica (confusion dab 'hèra') qui podem rencontrar en frases exclamativas ('be i avè drin de monde!' per  'be i avè hèra de monde!) que sembla ua invencion recenta e de correccion dobtosa. Los diccionaris deu sègle passat- en particular Lespy, Palay - non repòrtan pas aquest emplec antinomic de 'drin'.

Exemple, eishimple. Exemple qu'ei un mot format a partir deu mot latin exemplum. Qu'ei commun a mantua lenga romanica, dont lo catalan. En occitan com en catalan, lo mot 'exemple' que hè partida deu lexic estandard. Com la fòrma anciana èra grafiada e prononciada de manèira plan diferenta de la modèrna, eishimple en gascon, exempli o eximpli en catalan (dab x = sh), la question de l'influéncia francesa que's pausa entà la causida de la fòrma normativa contemporanèa en aqueste cas com en d'autes. Que cau notar la fòrma antiga n'ei pas dehenuda peus linguistas occitanistas, per de rasons pòc claras e probablament illogicas. Dilhèu que serà pr'amor l'atestacion qu'ei sonque gascona,  que manca en occitan non gascon?... De notar que la prononciacion eixemple (= eishemple) qu'ei enqüèra viva en catalan (ved. lo D.C.V.B., adrèça exemple), enqüèra que non admetuda en la lenga estandard.
Ved. lo comentari de Jig, a l'origina d'aquesta nòta.
En gascon:
"Qu’esclairatz son pòble de las arrajas de vòstes bons eishimples." (d’Astròs) (sègle 17).
En catalan:
"Per les paraules vanes de les gents, hom no's deu estar de donar bon eximpli." (Lull, sègles 13-14). 

Lo cas d''eishimple' n'ei pas isolat, ved. tanben 'eishilh', 'eishilhar', 'trimfe', 'trimfar' e quitament 'g(u)arentir' remplaçats respectivament per 'exili' , 'exiliar', 'trionf(e)', 'trionfar' e 'g(u)arantir'. De tota la seria, sonque 'garentir' qu'estó promavut peus linguistas occitanistas (shens succès), motivats qu'èran per la mòda fobica anti-"francesisme". Curiosament (o non), los autes cas n'eston pas considerats, pròva que lo gascon e'us pausa problèma hens l'encastre de l'occitan, a maudespieit de las bèrojas frasas de principi. La règla  d'ua fòrma istorica d'un mot com causida de normativizacion (fòrma dita 'classica') edictada peus quites lingüistas occitanistas non sembla pas aplicà's quan la dita fòrma ei gascona. Sequenon, perqué adoptar 'exemple', 'exili' e 'trionf' e non pas 'eishimple', 'eishil(h)' e 'trimfe' qui son las fòrmas genuinas d'atestacion la mei anciana? Non serà pas per anti-gasconisme? La question qu'ei pausada.


Exili , eishil, eishilh; exiliar, eishilhar  (n.m., v.). 'Exili' qu'ei un neologisme format a partir deu mot latin exilium, comun a l'occitan non-gascon, au gascon e au catalan. Aqueste neologisme que s'ei substituit a la fòrma genuina eshilh o eshilh comun aumensh au gascon e au catalan qui trobam en manuscrits medievaus devath las fòrmas graficas yxil, exilh e, en catalan, exill. En gascon, la fòrma anciana e(i)shilh qu'apareish grafiada peu prumèr còp (1443) com 'yxil' (de léger probablament eshilh, com fil representava hilh), mei tard exilh  (dab x = sh) . Que trobam lo vèrbe corresponent, grafiat eshilhade (sic),  en un manuscrit  bearnés (cf. Lespy). Las fòrmas eishilh e eishilhar (gr. IBG: echìlh, echilhà)  qu'aurén d'estar acceptadas puishque genuinas e plan atestadas mei d'un còp.  De notar lo Tot en Gascon qu'admet la fòrma 'eishil' (adaptacion grafica de 'yxil'), jo que'm pensi que la caleré corregir en eishilh en acòrd dab la proposicion grafica de J. Lafitte (ved. la soa reedicion deu Lespy-Raymond). Los mots modèrnes exili e exiliar que son los solets acceptats peu diccionari deu Congrès Permanent de la Lenga Occitana. Ved. tanben 'exemple', 'eishimple'.

Esquipa (s.f.). Mot incorrècte en gascon e mei generaument en occitan, emplegat per la redaccion deu Jornalet en plaça deu mot corrècte  'equipa'. Aquesta fòrma pseudo-dialectau dab s deu mot equipa, ne l'èi pas vista enlòc mei (cf. los diccionaris, en particular lo basic CPLOc e Tot en Gascon, tots qu'an equipa shens s). En cat. equip (s.m.).

Fòrma (s.f.). La fòrma deu mot dab l'accent grèu qu'ei corrècta (cf. CPLOc e Tot en Gascon), 'forma' que n'ei tanben segon lo CPLOc. Formar (o/ò) qu'ei en particular normatiu en estandard biarnés, mentre que formar (o/o) n'ei en l'aranés. En cat. forma /o/)

Galèc-èga. Gentilici de Galícia (país au nòrd occidentau de la peninsula vesia), inspirat peu mot deu lexic trobadorenc galic, galec. Lo mot 'galèc' n'ei pas  gascon, tanpòc admés peu Congrès Permanent de la Lenga Occitana - CPLOc-  qui a causit lo mot 'galician'. Qu'ei 'galician' tanben en gascon (cf. Tot en Gascon). A prepaus de las significacions deu mot medievau galic, galec, ved. aquiu.

Garentir v. Arcaísme preconizat per En D. Sumien e d'auts, non acceptat peu diccionari basic deu Congrès Permanent,  de substituir per 'g(u)arantir'  (cf. CPLOc e Tot en Gascon). Qu'èi consacrat un message ad aquesta question, clicatz acitau. En cat. garantir.

Hap (s.m), hapa (s.f), hapar (v) Gasconismes corrents, desconeguts de l'occitan non-gascon e deu catalan,  ved. aquiu entaus explics.

Horar (v.), horadar (v). Qu'existeishen dus vèrbes 'horar' plan distints en gascon. L'un que vien deu latin fullare e correspon a l'occitan folar (en gascon, que disem tanben pèhorar tà eliminar tota ambigüitat), l'aut que vien deu latin forare e correspon a l'occitan forar. Aqueste dusau vèrbe 'horar', en via d'extincion, qu'ei generaument remplaçat peu son sinonime 'horadar', probablament manlhevat de l'espanhòu. La confusion enter los dus vèrbes 'horar' qu'ei evidenta quan se considera lo toponime "carrèra horada" qui, en gascon contemporanèu, ei entenuda com carrèra qu'òm pòt trepejar, dongas "carrèra publica" e non privada. En occitan 'carrièra forada' n'a pas briga aquera significacion, qu'a conservada la significacion originau.


Manièra (s.f.) Gallicisme per 'manèira'. La coincidéncia deu gallicisme dab la fòrma lengadociana deu mot que'u hè acceptable en çò de linguistas occitanistas. Aqueste gallicisme qu'a largament (totun pas totaument) espudit deu lengatge corrent la fòrma istorica gascona 'manèira' (grafiada manèyre, ant. maneyre cf. Luchaire, Lespy, Palay  etc.). Aquesta fòrma 'manèyre' qu'èra enqüèra repertoriada per Palay com estant landesa. En aranés (e parlars afins) qui an 'hèt, hèta' per 'hèit, hèita', lo mot qu'ei 'manèra'. Jo que m'estimi mei de sajar de restituir lo mot pròpiament gascon 'manèira' (var. 'manèra') en plaça deu gallicisme pr'amor la fòrma gascona qu'ei plan presenta hens diccionaris de gascon contemporanèu (per ex. Per Noste, Tot en Gascon) e non pausa nat problèma d'intercomprension. Los occitanistas qu'auràn de notar, totun,  lo diccionari basic deu CPLOC n'accepta pas sonque 'manièra', que non 'manèira'. Lo Tot en Gascon qu'accepta las tres fòrmas: manèra, manièra e manèira, aplegadas en ua soleta adrèça: 'manèra'. En cat. manera.

Puisheu (s.m). Gasconisme corrent mercès a l'expression har puisheu = empachar, har trabuc. Mot vienut deu lexic notariau, a l'origina un adjectiu, de paish (lo d'empach): paishiu = qui empach; arqu. seis nulh contrast paxiu (Lespy)= shens nada contrarietat qui empache, shens nat empach. La fòrma etimologica 'paishiu', atestada en manuscrits ('paxiu'), qu'ei enqüèra viva locaument. La fòrma 'puisheu' que s'explica per confusion enter aqueste mot 'paishiu', derivat de "pedicare" -de pes, pedis: 'qui empacha'  e un derivat de podium (puei, poi): 'puisheu', varianta de pujeu. Deu men punt de vista, la fòrma "paishiu", enqüèra viva locaument e en conformitat dab l'etimologia, que seré plan preferibla que non pas 'puisheu' dab aqueste sens precís d'empach, trabuc. Atencion: en tot cas, la fòrma *puishèu (dab è) qu'ei fautiva (de corregir hens lo Tot en Gascon).

Rangièr (s.m.). 'Francisme' (gallicisme), preconizat per D. Sumien e d'auts, non acceptat hens lo diccionari basic deu Congrès Permanent, lo mot pseudo-occitan 'rangièr' qu'a d'estar substituit peu prèst suedés  'rèn' (cf. Dicod'oc e Tot en Gascon). Qu'ei consacrat un message ad aquesta question, clicatz acitau. En cat. ren.

Talhièr, talhèr (s.m.). En Gilabèrt Narioo (qui podetz escotar en clicant acitau), que recomanda de non pas emplegar  lo mot 'talhèr'. Aqueste mot, vienut d'Espanha, qu'ei estranh en gascon, enqüèra que sia a la mòda en çò deus occitanistas. En substitucion d'aqueste ispanisme occitanista, G.N. qu'indica lo mot corrècte en gascon qu'ei 'obrader' (s.m).  Aqueste mot "obrader" qu'ei efectivament hens Palay e hens lo Tot en Gascon. Totun, lo TeG qu'accepta tanben talhèr e la fòrma ibrida atalhèr. Lo diccionari normatiu deu  CPLOc qu'admet 'talhèr', varianta gascona de l'occitan 'talhièr'. Dongas, emplegatz lo mot qui'vse convienga: 'obrader' o 'talhèr'…Jo qu'emplegui los dus, totun dab nuanças. Segon jo, 'l'obrader' (melhor qu''obrador', enqüèra qu'aqueste darrèr sia sinonime d'obrader (ved. Palay);  qu'ei totun ambiguü pr'amor que sap designar l'obrèr tanben) qu'ei lo lòc on tribalha l'obrèr , l'artesan, lo fabricant:. Dongas, l'obrader qu'ei un lòc de fabricacion, de produccion, de tribalh. Lo talhèr, per contra, qu'ei un lòc on s'i amassan monde tà s'i apréner o melhorar ua disciplina, un lòc d'ensenhança, de formacion e de practica e lo mot que sap designar tanben aquesta quita amassada. Per jo, un talhèr n'ei pas un obrader.  Per exemple, un obrader de bohas qu'ei un lòc on artesans fabrican bohas, mentre qu'au talhèr de boha s'i apren o practica l'instrument devath la direccion d'un ensenhaire, d'un formaire. Un aute exemple: per jo, un "obrader d'economia" n'a pas nat sens, mentre un talhèr d'economia si que n'a.

Tinhahús(s.m.). Atencion, lo mot gascon  'tinhahús' qu'ei en realitat compausat de dus mots: tinha e hus. Qu'auré logicament de s'escríver tinha-hus; totun, aquesta darrèra grafia nei pas acceptada peu corrector de Per Noste, ni peu Tot en Gascon, tots dus que s'estiman mei la fòrma tinhahús. Que cau raperar la prononciacion de la a deu mot 'tinhahús' qu'ei plan la de 'tinha', qu'ei a díser un a finau atòna. Palay qu'escriu lo mot atau: 'tignehùs' (e non pas 'tignahùs'). Camelat (en 'Bite Bitante')  e Mistral (TdF) qu'escriven  enqüèra mei corrèctament  'tigne-hus'. Lo dusau mot 'hus' n'ei pas lexicau en gascon, que' u cau relacionar dab lo mot basco 'huntz' qui significa 'gahús', gessit de la faussa deconstruccion de 'gauhuntz' (fòrma basca de 'gahús', id., soletan gauhüntz, var. meridionaus gauhontz, gabontz) en gau (nueit) e huntz (var. sol. hüntz,; var. merid. (h)ontz;  en gasc. "hus" o sia gahús o ausèth nueitiu). En basco, gauhuntz e huntz que son sinonimes enter si.
En gascon, tinha(-)hus qu'a mei d'un sinonime, en particular ausèth-tinha, on 'hus' ei remplaçat peu son quasi sinonime 'ausèth'. Un aute sinonime de 'tinha-hus' qu'ei 'tumahús', compréner tumar-hus: (ga)hús qui tuma (lo carrèu de la hièstra). Oc: rata penada, cat. rata pinyada. De manèira hòrt interessanta, lo mot catalan gamarús (qui designa la 'gavèca') que sembla hèit suu modèle de tinha-hus e de tumar-hus en representant, segon jo, gamar-hus: (ga)hús deu gamar o sia qui pòrta lo 'gam,' la malautia deu bestiar (la h n'a pas nada valor fonetica en catalan). Dongas, lo mot catalan gamarús que sembla de construccion gascona (gamar-hus cf. lo petit lexic de gasconismes en catalan). En resumit, estossi  jo encargat de la normativizacion deu gascon, qu'incitarí a escríver tinha-hus (tigne-hus en grafia de l'IBG.) pr'amor la grafia oficiau actuau 'tinhahús' qu'ei inapropriada e hòrt enganaira. De la medisha faiçon, que prepausarí tumar-hus (tumà-hus en gr. IBG) en plaça de tumahús, aqueste còp com simpla mesura de coheréncia dab la grafia tinha-hus.

Títol (s.m.) e titolar. Lo mot 'títol' qu'ei un occitanisme o catalanisme emplegat correntament en plaça de la fòrma genuinament gascona títolh (cf. Lespy).  Qu'ei interessant de constatar lo mot occitan títol, de fonetica anormala en gascon, qu'a provocat espontanèament  la formacion de derivats adaptats : títou, quitament titòu (aqueste darrèr, que'u trobam hens lo Tot en Gascon, a costat de títol).  Enquèra que la fòrma istorica atestada en gascon e sia títolh, lo derivat verbau atestat qu'èra plan 'titolar' e qu'a de'n demorar atau en tots los cas. En cat. títol.

Vam (s.m.). Sinonime d'arsec, lo mot 'vam' dab aqueste sens qu'ei un lengadocianisme desconegut de Palay e qui non cau pas emplegar en gascon segon En Gilabèrt Narioo qui ac tornè díser recentament au parat d'ua entervista 
a Ràdio-País , (que'u podetz escotar en clicant acitau).  Totun, En Pèir Morà qu'accepta lo mot (ved. Tot en Gascon). De l'auta part, lo praube Palay qu'accepta lo folcloric 'estrambòrd' vienut deu lexic marselhés, représ tanben per P.M. hens lo TeG. 'Arsec', 'entosiasme', 'balanç', 'exaltacion', 'ahuecament', las alternativas non mancan pas. Jo que crei lo quite mot lengadocian 'vam' que poderé viéner deu gascon, concretament de la fòrma exclamativa 'vam!' derivada de l'imperatiu deu vèrbe anar. A còps 'vam!' que's con·hon dab 'nham!' ( probable d'un ancian 'u(e)lham!' de 'u(e)lhar', espudit deu gascon peu mot un chic mei recent 'guardar', 'güerdar') e las duas fòrmas que's pòden ibridizar enter si  (mam, nam etc.).

dimarts, 9 de maig de 2017

Garantir o garentir? Guarantir.

Lo diccionari occitan de Na J. Ubaud que'nse presenta duas variantas deu medish mot : 'garantir' e 'garentir', la prumèra estant marcada com a incorrècta ('francisme', qu'ei a díser gallicisme). De fèit, nosaus qui èm acostumats a léger la pròsa d'En Domergue Sumien, que podem testimoniar l'ensenhaire provençau n'emplega pas sonque 'garentir' e pas jamei 'garantir'.

De qué n'ei exactament? 'Garentir' qu'ei un arcaísme atestat en occitan e en catalan medievaus. Que'u trobam tanben a còps en gascon medievau, on i èra emplegat en concurréncia dab la fòrma pròpiament gascona "guarentir" (cf. lo lexic de gascon ancian de Luchaire).

Adara, lo mot 'garentir' qu'ei desconegut de tot los diccionaris d'occitan modèrne lhevat lo, dejà mentavut, de na Josiana Ubaud. Lo diccionari francés-gascon de Per Noste qu'admet au còp 'garantir' e 'guarantir'. Aquestas duas fòrmas que s'arretròban hens lo "Diccounari Francés-Parlàs Biarnés e Gascoûns" de Braun-Darrigrand jos la grafia 'g(o)arantì'; que son autanplan presentas hens lo diccionari Tot en Gascon de Pèir Morà. Los diccionaris occitans non-gascons qu'admeten tots 'garantir', que non 'garentir'. Lo diccionari referenciau deu Congrès Permanent de la Lenga Occitana n'admet pas tanpòc 'garentir', sonque 'garantir', dab la soa varianta 'guarantir' ajustada e notada com a pròpiament gascona. Enqüèra un còp, en aqueste ahar, lo Tot en Gascon e lo Congrès Permanent de la Lenga Occitan que son d'acòrd enter si. Que'nse podem arregaudir d'aqueste consensus ecumenic.


Aqueste mot 'garantir' que s'arretròba en catalan, en espanhòu e en portugués, escriut atau, parièr. L'italian qu'a 'garantire'. L'anglés qu'a to 'guarantee', l'allemand 'garantieren', lo neerlandés 'garanderen'', lo suedés, 'garantera'; lo polonés 'gwarantować', lo rus 'гаранти́ровать', etc, etc. O sia que las fòrmas dab las duas a deu mot francés 'garantir' que son estadas acceptadas de manèira plan generau en  las lengas indo-europèas, la nosta inclusa.

 Segon la causida normativa deu Congrès Permanent, la fòrma 'garantir' qu'ei plan la corrècta en occitan com en catalan, a maudespieit de la fòrma medievau dab "e" e deus predics d'En Domergue Sumien. En gascon, qu'ei 'garantir' o 'guarantir', coneguda causa sia. Que cau remarcar qu'en gascon, lo grop 'gua' derivat d'un /wa/ germanic que's pòt prononciar /wa/, /gwa/ o /ga/ segon los parlars o los mots, ex.  guarir que's pòt prononciar /warí/, qui ei la prononciacion mei conservadora, la mei pròishe de l'etimologica , /gwarí/, qui ei la mei pròishe de la gràfia o /garí/ qui ei le prononciacion occitana, segon los parlars. Per via de consequéncia, que'm sembla 'guarantir' que saberé representar 'garantir', mentre que lo revèrse non ei vertat.