dissabte, 2 de febrer de 2013

La parroqueta d'aurelhas jaunas e la palmèra de cera



La palmèra de cera de Quíndio (Ceroxylon quindiuense)  qu'ei un deus arbos mei grans deu planeta. Los especimèns mei vielhs que pòden arténher seishanta mètres de hautor. Qu'ei ua palmèra de montanha, qui creish ad altituds compresas enter 2000 e 4000 m s.n.m. en los Andes d'Equator e de Colómbia, en ambient umide e fresc, dab ua plaja de temperaturas compresas enter 12 e 19°C entà ua creishença optimau. Aquera espècia qu'ei en gran perilh d'extincion pr'amor de la deforestacion e deu bestiar qui se'n minja los brots. La palmèra de cera que's ditz atau pr'amor de la cera blancosa qui n'arrecobreish l'estipe.



 

 La palmèra de cera qu'abriga ua espècia de parroquet: la parroqueta d'aurelhas jaunas  (Ognorhynchus icterotis, loro orejiamarillo en espanhòu). Aqueth papagaiet andin qu'ei completament dependent deus palmerars de Ceroxylon spp. tau son cicle biologic. Que's sòu passar las nueits apitat sus la palmèra e que's neureish en ne minjant los fruts. Que contribueish a la disseminacion de la planta en dispersant los òs deus fruts. Non nidifica sonque hens cavitats qui's forman hens los estipes deus especimèns morts de Ceroxylon spp. La palmèra vienosse a desaparéisher, que seré tanben probablament  lo cas d' aqueth parroquet. L'ausèth que i ei dejà extint en Equator, victima de la caça, de la captura e de la rarefaccion deus palmerars. Urosament, qu'ei protegit en Colómbia, com la quita palmèra de cera, declarada arbo nacionau de Colómbia per efèit de lei. Que i conviven en resèrvas adaptadas tà la proteccion de las duas espècias, l'animau e la vegetau.




 












La municipalitat de Roncesvalle, hens lo department colombian de Tolima, qui n'i compda ua d'aqueras resèrvas, que s'ei implicada hens la valorizacion de l'ausèth non solament com objècte de proteccion, mès tanben com pretèxte e prètz-hèit tà en·hortir los ligams socioculturaus en çò deus membres de la comunautat e com tèma d'educacion e de sensibilizacion taus escolans e taus poblants . Qu'organiza un hestenau dedicat a l'ausèth dab danças, passacarrièras etc.
 

2 comentaris:

AlfredRussel ha dit...

Molt interessant, Joan. No coneixia el cas. Gràcies!

Joan deu Peiroton ha dit...

Benvingut i gràcies pel comentari ! Em fa goig i molta il.lusió tindre visitors valencians!