Polkett, de l'italian polketta, qu'ei atau que's ditz la pòlca tradicionau en suèc. Qu'ei ua de las danças mes popularas, dab la polska (polonesa de 3/4), la vals (valsa), la mazurca, la schottis (escotisha) etc. Uei qu'èi decidit que serà lo jorn de la pòlca suèca. Que n'ei causit tres d'aqueras polketten. La prumèra, que l'èi causida com a aumenatge au musician folk e etnomusicològ suèc Ceylon Wallin (1922-1984). Qu'ei lo pelut de la nuquelarpa qui vedem dab lo son hrair Henry sus aquera fòto prenguda en 1972. Que'u devem la pòlca qui segueish, qui's ditz simplament atau: Polkett från Ceylon (Polkett de Ceylon).
La dusau, dita Hållnäspolket qu'estó compausada peu mèste de la nuquelarpa Peter Puma Hedlund. Bronwyn Bird que la joguè en dirècte a l'emission folk de ràdio "WoodSongs Old-Time Radio Hour" a Lexington (Kentucky) l'an passat. Qu'èra acompanhada peu Puma eth medish.
La tresau qu'ei dita Polkett från Harg (pòlca de Harg, Roslagen, Uppland) e qu'ei interpretada aquiu en tot seguir la version deus hrairs Ceylon e Henry Wallin. Que la jògan au tin whistle (Dixon) e a l'acordeon diatonic.
Aus Estats-Units tanben que i dançan la borrèia! La pròva:
Lo nom d'aquesta borrèia (de tres temps) emigrada a Albuquerque (Navèth Mexic, E.U.A) qu'ei "para lo lop". E de qué vòu díser aquò? Parar en occitan significa generaument: preparar, ornar, decorar, adobar (e non pas estancar, aturar, aquerò qu'ei un castelhanisme d'emplèc pro frequent mès incorrècte en gascon, au contrari deu catalan qui l'a normalizat). Dens los parlars occitans deu nòrd, parar que s'emplega tanben au lòc d'emparar (leng., gasc. e cat.): protegir, empachar, repossar: "parar las vachas de la civada"= empachar las vacas de minjar la civada; "Que para dau freg, para dau chald" = çò qui empara deu fred, qu'empara deu caud" "para lo lop!" = arrepossa lo lop!... Com cada borrèia qui s'arrespècta, aquesta pòt (o meslèu deuré) estar cantada. A jo m'agradan las paraulas que l'i a botadas l' Ivon Balès. La lei deu 4 Agost de 1 994 relativa a l'emplèc deu francés, la lei "Allgood", ve'n brembatz? Adonc, la poesia de l'Ivon: E para lo lop pitiòta Para lo lop Para lo lop que t’empòrta que t’empòrta Para lo lop que t’empòrta l’anhelon Quò es pas lo lop pitiòta Quò es pas lo lop Quò es queu tesson que te barra que te barra Quò es queu tesson que te barra lo clapeton Quò es pas lo lop pitiòta Quò es pas lo lop Quò es la lei Tobon que te barra que te barra Quò es la lei Tobon que te barra lo clapeton Quò es pas lo lop pitiòta Quò pas lo lop Quò es l’article 2 que te barra que te barra Quò es l’article 2 que te barra lo clapeton
Quò es pas lo lop pitiòta Quò pas lo lop Quò es lo Jacon que te barra que te barra Quò es lo Jacon que te barra lo clapeton
Sustot, no'ns deishem pas barrar lo clapeton! Urosament, qu'avem l'internet!!!!
Aquesta borrèia qu'ei estada popularisada en prumèr per l'Antonin Bouscatel (1867-1945), famós cabretaire cantalon emigrat a París. Podetz escotar ua reedicion (a partir de un 78 t.) de la soa version de "Para lo lop" sus un CD titolat: Musique de Paris Cafe.
Que n'i a tanben ua version prepausada per l'excellent grop Les musiciens de Saint Julien dirigit peu Francés Lazarevitch. Lo Cd que's titola danse des bergers, danse des loups.
Deu medish Bouscatel, que'vs prepausi ua seguida de duas borrèias (repicadas deu son 78 torns!):
La borriaira e la flor de ginesta:
Jo qu'aimi la seguida de borrèias qui segueish, interpretada peu cabretaire Martin Cayla (1889-1951), eth tanben deu cantal: "la morralhada" :-). La segonda, "lo cocut", qu'ei la medisha que la qu'avem dejà audita mantuns còps jos lo títol de "ai vist lo lop" (qui tornaram trobar dens un coplet).
La que segueish que'ns vien de Losera, adobada e interpretada per l'accordeonista Ernest Jaillet (tanben de la prumèra mitat deu sègle passat):
Vam! Prou per uei, me pensi. S'en voletz mes, de borrèias, polkas, o mazurkas... que'm podetz enviar un messatjòt!
PS. Nòrd-Occitan : quò = aquò; Nòrd-Occitan: queu = aqueu = aquel (leng.), aquell (cat.), aqueth (gasc.)
Lo vent d'Espanha que'ns pòrta musica de Xàtiva (Shàtiva) dinc a çò de nosautes, praubets deu Nòrd Gran! Quina sòrta qu'avem de poder escotar musica deu sud, e de las bonas, non trobatz pas??? Visca l'Internet! Ladies and Gentlemen, ací qu'avetz En Josep Gimeno (mes conegut com Pep Botifarra) e Na Lola Tortosa!
Tà crompar lo lor CD, que podetz clicar ací (10 euros lo disc, mes 5 euros de còstas de pòrt, que hèn 15 euros: n'ei pas tròp car!!!) Mercejam sexenni per totas las videos qui segueishen:
La Lola que canta la Jota de Muro:
L'u de Moixent, cantat per la Lola qui ei deu vilatge (disen "pòble" au sud deus Pirenèus) de la Torre, au ras de Shàtiva:
L'u d'Aielo:
L'u del Tio Mariano:
La cançon qui segueish ("quin pare que tinc") qu'ei cantada per la petita Miriam Gimeno au costat deu son papà:
La Sandinga, dab coplets en la lenga de la mea arrèrmairana, doña Carmen (QEPD):
Ua havanera: l'havanera del Mareny
La Petenera. Poderatz notar que dens lo parlar deu sud deu País Valencian, l' a finau que i ei sovent prononciada "o" a l'occitana e non pas "a" com a València ciutat. En valencian, la r finau qu'ei tostemps prononciada (aquò b'ei un trèit d'evolucion recenta e non pas un arcaïsme).
La Malaguenya de Barxeta
Ua "nadala" (cant de Nadau), d'acòrd, qu'ei completament de hòra-tempora, mès aquò rai! Adonc, la nadala de Llocnou d'en Fenollet:
La jota vella de Moixent:
E, entà acabar per aqueste còp, duas videonetas prepausadas per en Vicent Damià.
D'Auvèrnha que'ns ven la borrèia del parpalhon (Lo parpalhon sus la candela/E l'amorós sus lo bertal/Lo parpalhon brula seis alas/ E l'amorós sa libertat) interpretada per la corala Piada Desliura. Aquera corala qu'aplega cantaires deu país de Grassa en Provença (O6) e qu'a dejà grabat dus discs de cants occitans. Poderatz descargar quauques trocets de musica despuish lo lor site (qu'aquò non vos empache pas de crompar lo(s) lor (s) disc(s)!!!). Donc, la borrèia del parpalhon:
Ua varianta d'aquera borrèia deu parpalhon, o meslèu la borrèia del parpalhòl que hè partida tanben deu repertòri deu grop Gadalzen, un grop de la region tolosana
Lo parpalhòl seguís la candéla E l'amorós seguís la beutat (Bis) Lo parpalhòl brula sas alas E l'amorós sa libertat (Bis)
Lo ritme a de camins per milhers E lo dançaire mile cavalhers (Bis) Lo ritme trapa ont va anar E lo dançaire sa libertat (Bis)
Non trobaratz suu site de Gadalzen cap interpretacion d'aqueste parpalhol, qu'existeish sonque en CD, mès que i trobaratz quauques trocets de musica a descargar. Enqüera un còp, n'ei pas proïbit de crompar los lors discs! Tot seguit qu'avetz la lor interpretacion de la "perdritz grisa":
E fin finau, que seguéishen quauques trocets de musica deu grop Per un còp:
Parla mi (mazurca cantada):
Mazurca d'Auvèrnha:
Las filhetas (polka, gascona d'origina, adaptada au lengadocian):
E òc, que m'a calut quitar Helsinki, tot qu'a ua fin, que voletz!!!...Los prumèrs dias que i èri, que i hasèva ua calorassa qui n'èra pas de créder! Fòrça mes qu'a Tolosa!
Que'vs mostrarèi mes fotos quan agi acabat de las triar totas!!!! Tà v'ajudar a esperar, aquiu qu'avetz quauquas videonetas de musica folk finlandesa (mercés a la Merike qui m'a ajudat a causir-las!!!)) . Bèth prumèr, un grop mondiaument conegut, Värttinä, qui ns'interpreta: Seelinnikoi (mercés a pidzej78)
E lo grop Loituma que ns'interpreta ací la pòlca d'Èva (a capella com ac hèn plan sovent): Ievan Polkka
E uas gojatas en vestit tradicionau que ns'interpretan ua cançon a l'ecomusèu de Seurasaari (Helsinki) (que n'èi plen de fotos de Seurasaari)
Musica au kantele (citara tradicionau finlandesa), jogat per Loituma: Salaisia Kyyneleita (Lagremas Secretas)
E d'un aute excellent grop Hyperborea, quauques trocetons:
Isua Enkeliskaa
Sakkeli
Pihlajtie
E cric cric, e cric crac, aqueste messatge qu'ei acabat!
Si el govern valencià de Francisco Camps (PP) no vol pas del repetidor de TV3 (quina bestiesa més danyosa, pobre de nosaltres!), nosaltres, a Llenguadoc, el volem! Volem un repetidor de TV3 a Pech David, aquí, a Tolosa! Ara mateix!
De qué fan Convergéncia Occitana e l'I.E.O? Se plànhon (amb tota la rason) qu' avem pas cap de TV occitana...Mas TV3 existís plan e la recebon coma cal a Perpinhan! Perqué pas a Tolosa ? Recebem plan TVEi aicí, vertat? Deu pas ser tròp complicat de far venir TV3 aicí tanben! E sense necessitat de tancar lo repetidor de Valéncia, ben segur! A nosautres, Occitans, cal pas nos prene per d'ases, nos costarià pas brica d'entendre lo catalan, qualques oras d'immersion televisuala intensiva e pro! Al mens per los qui parlan la lenga nòstra, plan segur! Pels autres, aquò lor trigarà un pauc mai de temps...Mas es possible. Alavetz?
Afirmam la nòstra solidaritat totala amb l'Eliseu Climent e tots los de l'Accion Culturala del País Valencian (proprietari del repetidor de Shishòna/Xixona) per defendre lo dreit de recebre TV3 alà. E felicitacions al pòble valencian que an sabut defendre lo lor dreit! (de véser: la video de la manifestacion pacifica per tal d'evitar que los foncionaris del govèrn valencian tanquen lo repetidor).
..E per acabar: Calelha de Palafrugel, te'n remembras? los lhaguts (laüts: barcas), lo cremat, la mar e...lo meu "avi" (pepin), plan segur!
El meu avi (havanera escrita pel regretat Josep-Lluis Ortega Monasterio, que la dediquèt a la memòria de son pepin, Manuel Deschamps, capitan del "Català" durant la guerra de Cuba).
El meu avi va anar a Cuba a bordo del "Català" el millor barco de guerra de la flota d'ultramar.
El timoner i el nostre amo i catorze mariners eren nascuts a Calella de Palafrugell.
Quan el "Català" sortia a la mar els nois de Calella feien un cremat mans a la guitarra solien cantar: Visca Catalunya. Visca el "Català!
Arribaren temps de guerres de perfídies i traïcions i en el mar de les Antilles retronaren els canons.
I els mariners de Calella -el meu avi enmig de tots- varen morir a coberta, al peu del canó.
Quan el "Català" sortia a la mar cridava el meu avi: Apa, nois, que és tard! però els valents de bordo no varen tornar, tingueren la culpa els americans
Òc-ben, abans de plegar per auèi, vòli dedicar aquesta video d'en Pep Gimeno "Botifarra" a tots los amics de Valéncia. Grandmercés al Vicent Damià per aqueste present! L'immens Pep Botifarra e son grop nos interpretan aquí una Jota de sa vila, Xàtiva /Shàtiva. La descarga triga fòrça, mas val la pena d'esperar. Las paraulas, nòvas (e d'actualitat!), son d'en Feliu Ventura:
Dos alcaldes es barallen per un hortet que tinc jo per a fer xalets de luxe i plantar-me un camp de golf.
Vés tranquil·leta filleta, no em picarà pollastret, que la terreta dels iaios no la vendré a un foraster.
Ma mare m'envia a escola per a aprendre valencià, i ara que ja sé parlar-lo ningú me'l deixa parlar.
La de la panxa pelà ja no la vorem més. S'ha fet nòvio a Mallorca i parlen per internet.
L'ofici de cantaor: passar gana i tindre set. Apague el mòbil senyora i destape'm el vinet.
A ton pare l'han vist en el barranc de l'assut amb les cames obertes i pelant un tramús.
Hasèva temps qu'esperavi la sortida deu prumèr CD de Sol i Serena, un grop sedut a Olòt (Olot), lo capdulh de la Garrocha (Garrotxa), lo país deus volcans dens los Pireneus de Girona. Ara que l'avem, totun! Los de Sol i Serena que ns'auhereishen çò qu'aperan la "nova música d'arrel" (arrel=arradic en gascon) fondada sus las tradicions deus airaus catalan, occitan e basco. Tà crompar lo lor CD (15 euros + 4 euros de còstas de pòrt), que cau contactà'us directament. Per mèl: info@soliserena.cat Per telefòne: (+34) 654 40 22 44 - (+34) 654 40 24 60 ).
La Marta:
Deu CD, que'n podem escotar quate troç de tira:
En Tet del Vi: l'istoèra plan trista :-D deu praube Tet (que l'aperavan en Tet del Vin), que li agradava un pauc tròp shucar e que's morí esglachat per un carret de barricas de vin mentre qui s'en tornava cap a l'ostau...
En catalan normalizat, un belitre qu'ei un vauarren. En aquesta cançon, lo mot que designa un can barruèr. En gascon, lo mot belitre (belitro en Biarn) e lo son derivat verbau belitrar qu'an practicament desapareishut de la lenga parlada actuau. Mès pas completament ! D'ua persona qui pacanteja (qui non fot pas arren), que disem enqüera: "que hè Sent Belitro". Tà légir las paraulas d'aquesta cançon, que podetz clicar suu titòu, que i èi hicat un ligam.
Lo Jòrdi "Peligro":
Aigua de la Mar
Lo Jòrdi "Kamelh":
Harri ta herriaren fandangoa (lo fandango de la pèira e deu país)
Lo vallenato qu'ei un estile de musica especific de la còsta caribenha de Colombia, qui se caracteriza per l'emplec de l'acordeon diatonic com instrument principau, acompanhat per la caisha (en castelhan: caja, ua sòrta de tambor) e la guacharaca (fififi fififi fififi, sabetz?). Los ritmes deu vallenato que son quate: lo paseo (lo mes popular de totis), lo merengue, lo son e la puya. La troba kung-fú qu’a contribuit a popularizar lo vallenato en Catalonha. Que'vs prepausi d'escotar un paseo, titolat dansa d'amor, compausat e interpretat peu Joan Garriga acompanhat peus sons companhs de la Troba.
Non ves manquetz pas de visitar lo lor siti, que i poderatz descargar cançons, véder videos eca: un siti hòrt plan hèit e tostemps renovelat. Lo CD de la troba kung-fú que's titola Clavell morenet. Tà crompà'u, s'ètz en dehòra d'Espanha, que’m sembla qui vau mes evitar los sitis espanhous de venta on-line de CDs com fnac.es, pr'amor de las còstas de pòrt escandalosament caras qui s'aplican tà l’estrangièr. Vau mes comandà'u en Soïssa aquiu. Enfin, se voletz escotar paseos deus vertadièrs (que'n soi fan, jo), que podetz clicar ací!
per aicesta video e tanben a la Mela que nos l'a faita conéisser. E se voletz crompar lo darrièr CD de la Talvera (que serià mai que plan), vos sufís d'anar sul siti de la Mela que vos explica cossí far. Anem, òc!
Lou Dalfin, un grop qui'ns vien de las valadas occitanas d'Itàlia e qui sap quin hèr tà hèr bolegar lo monde! No'vs manquetz pas las suas videos sus myspace o youtube!
Xazzar (x que's prononcia coma la sh gascona e la r finau que sona clar) que'ns hè musica d'inspiracion clarament klezmer o balcanica. Aqueste grop de joenis musicaires catalans n'a pas enqüera grabat cap de disc e qu'ei totaument desconeishut en França. Mès que podetz escotar las lors cançons sus lo hialat. L'internet que ns'ajuda tà descobrir lo monde! Jo qu'aimi ço qui hèn e qu'ac volèvi compartir dab totis vosatis.
Lo siti web de xazzar demora en construccion. Notatz que's pòt escotar ua entervista de duas musicairas d'aquest grop a l'emission línia folk de icatfm (emission deu 11 de gèr de 2007). Que s'i pòt descargar lo podcast correspondent. Espèri que v'agrade a vosatis tanben! Hètz beròi e a lèu!
Polkett, de l'italian polketta, qu'ei atau que's ditz la pòlca tradicionau en suèc. Qu'ei ua de las danças mes popularas, dab la polska (polonesa de 3/4), la vals (valsa), la mazurca, la schottis (escotisha) etc.
