D'acòrdi, d'acòrdi, sabètz pas legir lo chinés. Mas coma soi plan brave, vos balhi la transliteracion.
Shi fou ta zài ge chàng Bu shì wèi wo chàng Ta wéi wo ài rén chàng Aì rén zài yuan fang
Xiao niao ta fei guo le Wo de chuang qián Ta chàng le yi zheng yè Ge sheng liú liàn.
E mai encara, vos ne doni la version tolosana, d'escotar religiosament (malgrat l'accent picard dels cantaires):
Podètz signar la peticion per demandar que l'imne siá cantat dins los estadis tolosans a la debuta de cada partida de la copa del mond de rugbí...Aquò se passa aquí. Mercés a en Jacme per l'informacion.
Ah, per acabar, la version originala, l'anciana, aquesta en gascon, plan segur.
Per los que son concernits, vos desiri un bon dissabte e una bona fèsta de Pasca. Per los autres, una bona dimenjada/ un bon cap de setmana!
En occitan, qu'avem un vèrbe plan de noste, qui non trobam pas en las autas lengas romanicas. Qu'ei potoar en gascon, potonar en lengadocian. Aqueth vèrbe que's ditz besar o fer un petó en catalan. En gascon orientau, un sinonime deu vèrbe potoar qu'ei punar.
Un pòt o un punar que's ditz en lengadocian un poton , un petó en catalan (dialectaument potó). Se pòt tanben díser un bais (oc.) o un bes (cat.) (deu vèrbe baisar / besar). Lo mot bais qu'ei totaument desconegut en gascon e lo vèrbe baisar (dab lo son derivat un baisar) qu'ei vielh e pas mes emplegat en gascon corrent.
Un poton gascon qu'ei un potonet lengadocian e un petonet catalan. En gascon, que's pòt díser tanben un potet, un punat, un punet, o un punon.
Un poteriquèrpoteriqueja o potiqueja en gascon, potoneja en lengadocian (qu’ei un “potonejaire”) e petoneja en catalan.
Atencion que har/hèr lo pòt non vòu pas díser har/hèr un pòt !!! Har lo pòt qu'ei far lo pòt, qu'ei a díser en catalan fer morro. Lo pòt (en lengadocian com en gascon) que's ditz el llavi en catalan.
E en yiddish, quin se ditz: un pòt (un poton, un petó)? Qu'ei a kish. Gib mir a kish: hè'm un pòt! / fai-me un poton!/ fes-me un petò! ! O, se voletz insistir un shinhalon: gib-zhe mir a kish! E un potet, poton, ponet, eca qu'ei un kishkele (diminutiu de kish).
Un potet, poton, punat, punet e punon a tots !!!!
PS. Segon lo diccionari de l'I.E.C., lo catalan petó deriva plan de poto(n), e en catalan antic, pot èra sinonime de llavi: [s. XVII; dissimilació del cat. ant. i dial. potó, de creació expressiva, com altres mots semblants en altres parlars, com el mateix pot 'llavi' en oc. i en cat. ant., d'una arrel pott- que significà bàsicament 'llavi']
Au mes de junh qui vien, que's passarà un eveniment important en China.
Escotem çò que nse'n ditz Shi Tao 師濤. Escrivan, poèta e jornalista, Shi Tao qu'estó condemnat en 2005 a dètz ans de preson per aver revelat sus l'internet que lo govern chinés avèva enviat ua letra a tots los jornaus deu país tà'us prohibir tota mencion deu 15au aniversari de la tuadera de Tanianmen.
En catalan (gravat per David Figueres, del club pen catalan):
Mai de la vida aconseguiré esquivar el "juny". Juny: se m'hi va morir el cor i se m'hi va morir el poema, també l'estimada hi va morir en un romàntic bassal de sang.
Juny: un sol abrusador m'esqueixa la pell i revela l'abast veritable de la ferida. Juny: el peix se'n va del mar de sang, neda cap a un altre lloc on hivernar. Juny: la terra es deforma i els rius baixen en silenci, munts de cartes ja no troben per manera d'arribar a mans dels morts.
Shi Tao
(Traducció del xinès de Manel Ollé / Traduccion deu chinés de Manel Ollé)
En gascon:
Jamès de la vita arribarèi a esquivar lo « junh ». Junh: se m’i morí lo còr e se m’i morí lo poèma, Tanben l’aimada i morí en un lagòt romantic de sang.
Junh: un sorelh brutlant m’esquiça la pèth E revela l’ataca vertadèra de la herida. Junh: lo peish se’n va de la mar de sang, que nada de cap tà un aute lòc on ivernar. Junh : la tèrra se defòrma e los arrius baishan en silenci, Arramats de cartas ja non tròban quin har entà arribar en mans deus morts.
Shi Tao
En amazight (virat e gravat per Salem Zenia, refugiat lingüistic au club pen catalan):
Tameddurt-iw s timmad-is
Ur trennu s nnig “Yunyu” Yunyu, asmi yemmut wul-inu Asmi temmut tmedyatz-inu Asmi amdam riγ Yemmut deg izli n tebrunt n idammen
Yunyu, aγamac yesferkekkin taglimt-inu lsekel-d tifidi-mus s wuden-is tidet
Yunyu, aslem yeffey i yillell zeggayen am idammen γer tmura meden ad yidir
Mayyu, akal yules talγa, γef yeγzer teγli-dtsusmi Iwalen yemnennin d awezγi ad awden wid yemmuten
Aqueth pòst que compleish ua iniciativa deu club pen internacionau tà la libertat d'expression en China. Que soi fièr e urós d'i participar. Vosautes tanben que podetz exprimir la vòsta solidaritat dab tots los presoèrs politics de China. Libertat!
Finaument, se volem hicar ua dauna enqüèra mes vielha suu drapèu de la Gasconha Grana, qu'ac podem hèr, ja qu'a L'Espuga, en Comenge qui ei tanben un país gascon, que n'avem ua de plan polida. Remarcatz, n'ei pas reaument deu medish estile que la de Brassempoi, aquesta. La dauna de L'Espuga que data d'enter -26 000 e - 24 000 abans JC. Era qu'ei tanben hèita d'ivòri de mamot, mesura 15 cm de hautor. Que hè un chic mens intellectuau que la de Brassempoi. Totun, non manca pas d'arguments, ce'm sembla. Qu'estó mutilada accidentaument au moment de la soa descoberta, praubeta. Mès bon, qu'an podut tornar ac hicar tot en plaça, gràcias a un pòc de cirurgia estetica.
Constataratz, en mirant lo darrèr de la dauna - enfin, voi díser l'esquia e lo cap, la meitat hauta, qué!- que los peluquèrs e sabèvan tribalhar coma cau, tant a l'epoca de L'Espuga com a la de Brassempoi:
Bon, tau drapèu, qué hèm, finaument ? E'ns cau organizar ua votacion navèra?
Pensi que demoraram dab la dauna de Brassempoi suu drapèu. Totun, la de L'Espuga que m'agrada tanben. 27 000 ans a, que n'i avèva dejà artistas deus bons per nostas tèrras.
Coma drapèu taus país gascons, qu'avèvam dejà adoptat lo doble triangle roge e blanc bèth temps a, gessit de las reflexions deus Gascons de la web Gasconha.com e causit per ua votacion a la majoritat. La part roja que representa lo territòri de lenga gascona, de fòrma triangulara com ac sabetz. Ara lo Conservatòri deu Patrimòni de Gasconha que'ns prepausa d'i hicar la dauna de Brassempoi. A jo, aquera escultura que m'agrada hèra e qu'èi adoptat aquera version deu drapèu sens esitar ua segonda.
Brassempoi qu'ei un vilatge de Chalòssa (Lanas) on e's hasó la descoberta d'aquesta escultura de cara de dauna, un cap d'òbra d'ivòri qui data de 23 000 ans, haut o baish. Las dimensions de l'òbra son petitonas (sonque 3,5 cm de hautor) e la dauna devèva estar muda, ja que la mancava la boca...Totun, n'ei pas ua rason tà non pas parlar la lenga nosta!!!
Fa alguns dies, una parella d'amics tolosans van visitar-nos a Catalunya (és a dir la del nord). El diumenge, havíem de tornar-nos-en a Tolosa i vam decidir de fer-ho plegats en passant per Castellnou dels Aspres ja que els nostres amics no hi havíen estat mai. Castellnou és un poblet medevial, situat a cinc quilòmetres de Tuïr, que s'estén als vessants d'un puig coronat per un castell que va donar-li el seu nom. De la torre del castell, obert al públic, gaudim d'una vista panoràmica. Ara el lloc és poblat sobretot per artistes i artesans. A mi, que m'encanta fer el guia, aquesta volta m'ha donat l'oportunitat de repassar l'historia local. A més, en vam aprofitar per fer una parada a un excel.lent restaurant la casa DaLie. El restaurant és a Tuïr, molt a prop de la plaça de la república (és a dir la de l'església). Hi arribàrem totalment per hatzard, buscàvem simplament un lloc per dinar i era l'unic restaurant obert que trobàrem. Tinguérem sort, era recomanat per la guia gastronòmica Gault e Millau i els preus hi són molt raonables respecte a la qualitat (el menú a 21 euros és excel.lent). Vet aquí una vista general de Castellnou amb el Canigó al fons. El vescomtat de Vallespir fou creat al segle X amb l'ajut del Comte de Besalú Oliba (el segon, Oliba Cabreta). Castellnou fou edificat el 988 a la porta nord del vescomtat, a prop de Tuïr, a uns 20 quilòmetres de Perpinyà. Guillem I, primer vescomte de Vallespir, s'hi fixà el 1003. Fou el seu fill, Guillem II, el que canvià el títol de Vescomte de Vallespir per el de Castellnou. Els vescomtes de Castellnou eren vassalls dels comtes de Besalú i, quan el comtat de Besalú fou annexionat per el de Barcelona (1111), passaren a ser vassals dels Comtes de Barcelona. Al segle XIII, Jaume primer el conqueridor repartí el seu territòri entre els seus dos fills, Pere i Jaume. El segon fill de Jaume el conqueridor, Jaume II, heretà el regne de Mallorca, els comtats catalans del nord, la senyoria de Montpeller i d'altres possessions occitanes, mentre que l'ainat, Pere el Gran, heretà la resta, és a dir l'essencial: el regne d'Aragó allargat de les conquestes meridionals de València i de Múrcia. Perpinyà era la capital continental del regne de Mallorca. La partició de les possessions de Jaume el Conqueridor entre els seus dos fills féu que el vescomtat de Castellnou es va trobar en plen territòri del rei de Mallorca encara que el vescomte Jaspert V de Castellnou fos vassal de Pere el Gran. De fet, el vescomte Jaspert prengué partit pel seu senyor contra Jaume II durant el conflicte que oposà els dos germans. En represàlies, Castellnou fou assetjat i ferotjament bombardejat per Jaume II des d'un puig a dalt del castell (el 1276). Jaspert V de Castellnou fou bandejat i les seves possessions al nord de l'Albera, Castellnou inclós, foren confiscades. Anys més tard (1284), Jacme II, aleshores vassal del rei de França Felip l'Ardit (Felip III), va participar amb els Francesos i els Genovesos a la croada decidida pel calamitós papa francés Martí IV contra Pere el Gran per tal d'imposar Carles d'Anjou com a rei d'Aragó. Jaspert V de Castellnou participà al combat al costat de Pere el Gran. L'armada dels croats que havia ja invaït i ocupat una gran part de l'Empordà fou decimada per la pesta. La malaltia provocà la retirada dels invasors i la victoria dels catalano-aragonesos. Felip l'Ardit morí de malaltia a Perpinyà el 1285. Pere el Gran confiscà els Balears al seu germà fins a la signatura del tractat d'Anagni (1298) pel qual Jaume II degué sotmetre's a Pere i pogué recuperar les illes. En 1298, Castellnou i les seves altres possessions foren restituïts a en Jaspert . Però Jaspert morí el 1321, totalement arruïnat després d'una guerra costosa que avia emprès contra Pere de Fenolhet, vescomte d'Illa. Deixà només una filla anomenada Sibil·la que morí soltera. El viscomtat de Castellnou fou finalment remidit per Jaume III de Mallorca el 1336.
Com a cada prima au Voló, lo Canigó que's da un aire d'estampa japonesa per quauques dias. Que cau saber n'aprofèitar lèu car l'espectacle n'ei pas tròp durarer...Que'm sembla los cerisèrs e s'i son hicats mes de d'ora que d'ordinari. Ara la floquejada qu'ei dejà guaireben acabada.
PS Per a Novesflors, després del seu comentari en aquest post, una interpretació de Muntanyes del Canigó per la coral del col.legi d'advocats de Barcelona; perdó, volia dir " la coral de l'il.lustre col.legi d'advocats de Barcelona". Ah, notareu tanmateix que Canigó es pronúncia Canigú en el català de la Catalunya del Nord (on es troba el Canigó)...i el Voló es pronúncia "al Bulú".
A Eus (Conflent) hi ha els vívers Bachès especialitzats en cítrics. En tenen un nombre increïble d'espècies i llur col.lecció és una referència oficial al nivell nacional francès. Michel i Bénédicte Bachès, a més de ser molt savis i competents, són molt simpàtics...Van escriure un llibre on trobem tot el que ens cal saber per cultivar cítrics, molt recomanable.
Pépinières Bachès Traverse de los Masos 66500 Eus Tél : 04 68 96 42 91
Non ei bèra era lengua de Max Roqueta? Quina pena qu'escriuíe sonque en dialècte occitan, aguest. Mès non èra era sua fauta. S'aguesse pogut crompar era gramatica occitana der excellent Aitor Carrera, segur qu'auríe escrit sonque ena Lengua Oficiau.
Aitor, ja ei era fauta tua ja! As trigat massa !!! En tot cas, gràcies per aguesta gramatica, sajaram d'utilizar-la tà hèr es.hlorir era lengua...Hèr víuer era lengua que cau.
Gràcies a En Yuji pes videos, coma d'abitud.
(Messatge tà Yuji: qu'as hèt deth tòn blòg, gojat? Non n'as un nauèth, esconut en quauque lòc dera blogosfèra?)
E ua pensadeta tà Na Montse de Talh d'Aran, que mos penje fòtos des polides comentades totes en Occitan oficiau. Òsca!
Nham, era reconquèsta a començat, daunes e senhors! Si, si, es Aranesi an començat d'invadir França!!!...Mès, ailàs, era lengua non n'aprofita cap, es envadidors benvengudi semblen ignorar qu'avem ua lengua en comun :(( , o mes simplament, non saben parlar-la...Tot s'ac hè en espanhòu...quina misèria!!!
(Dit en passant, era idea de quitar era val enta anar tà "Boig" pr'amor deth sòn "climat mes benigne", acrò me hè arrir !!! Ei ben un argument d'agent immobiliari. Parentèsi barrada, perdonatz-me.)
Aquiu avetz dues canconetes, era prumèra ei ena lengua tau coma la parlèc era Mare de Déu ara petita Bernadeta de Lorda, l'auta en parlar deth Naut Comenge (bearnesejant un shinhau, totun). Preguem toti aplegadi tà que Mela e Jacme e toti es auti blogaires concernidi abandonen en fin eth lor dialècte provinciau tà escríuer sonque ena bona Lengua Occitana tau coma mos ac ensenhèc Nòsta Dauna de Lorda. Amen.
Pastors deths Malhs (cantat per Nadeta e Ivon Carita, Joan-Loís Lavit, CD Polifonia Pirenèus gascons, Bearn, Bigòrra e Baish Ador, coproduit peth conservatòri occitan, Tolosa e l'Institut Occitan, Aquitània )
Cantatz dab alegria
Braves pastors deths Malhs
Vòste sòrt que’s cambia
Hètz-ne tombar barralhs!
Davaratz-ne tò a Gésias
Tot darrèr de barralhs
E mèma tò ara glésia
E mes baish si vos platz
Tò ath castanhèr de Cemas
E non passar un peu
E puish arretrobatz-ve
Cadun a son cugeu.
En arribant a Largona
Estanquèn los motons
Hasèn tirar ua tassa
A Sofia de Canon
Bevèn-la sus la plaça
Malgrès lo defensor.
Adara gent arriba,
Bèth diable tot montat,
Dab era quessa d’estopa,
Lo chapèu espelat.
Plan las n’airàn ganhadas,
Pelahiga e Moncaut,
Eras òlhas penheradas
Qu’an a anar pèisher a Pau
Que sòi en lheit aqueth dimenge ser,
Non pòdi dromir, non sabi perque,
Deman maitin que m’aurèi a lhevar,
Non sabi a quina ora,
Tròp d’ora, tròp d’ora.
Era nhèu que caj per darrèr eth carrèu,
Si podiá càger tot çò qui a en cèu,
Que seriam totis ací en preson,
Dinca ‘ra fin deth monde,
Quin conde, quin conde.
Maman, tien-me era man,
Tostemps, tostemps,
Jo n’èi pas que dètz ans,
Eth còr un shinhau gran,
Non vòli pujar laguens
Eth car de Sent Gaudenç.
Hens era valisa que i a pantelons,
Qu ’èi camas tròp primas, que son bien tròp corts,
Mos semblam totis de tota faiçon,
Damb era blosa grisa,
Tan grisa, tan grisa.
Que i a castanhas laguens eth carton,
Que las minjarèi a la recreacion,
Si n’èi pas tròp d’amics que’m van durar
Dilhèu un o dus dias,
Dus dias, dus dias.
Maman, tien me era man,
Tostemps, tostemps,
Jo n’èi pas que dètz ans,
Eth còr un shinhau gran,
Non vòli pujar laguens
Eth car de Sent Gaudenç.
Qu’ensajarèi de bien tribalhar,
Que sòi borsièr, no’m cau redoblar,
Qu’aprenguerèi tot çò qui ne sòi pas,
Era vita hens eth líber,
Pas libre, pas libre.
Hens quinze dias que serèi tornat,
Oc, quinze dias, qu’ei viste passat,
Segur, n’aurèi cap de paur a’ra net,
Qu’èi ua cançon petita,
Magica, magica.
Din,Dan,
Din, Dan,
Campaneta de Guran,
Qui la tòca,
Maria Pòca
Que le’n dan
Un pan,
Ua coqueta ath cap deth an.
Trente ans après aqueth dimenge ser
Non pòdi dromir, non sabi perque...
________________________
Bon, eth hèt d'auer toti es blogaires occitans escriuent en gascon, acrò n'ei cap encara guanhat!!! Jo auria degut escríuer aguest messatge eth prumèr d'abriu :))...
Quan clarinetaires yiddish deus Estats Units e encontran, a la seguida d'un concèrt que balhèn en Ucraïna, musicians ucraïnians non-judius (qui malurosament soi incapable d'anomenar, mila excusas tad eths) tà hèr un "bueu" amassa, lo corrent que passa suu pic…Lo clarinetaire d'origina nava-yorquesa David Krakauer non parla pas arren ni d'ucraïnian ni de rus. L'aute clarinetaire nava-yorqués Aaron Kontorovich, eth, que parla un pòc rus, donc que pòt hèr l'interprèt. Que comencan per jogar un "nign" (aire hassidic) un pòc lent, aisit de seguir. Puish David, excitat e contentissim de véder que la musica klezmer s'avèva tornat boturar dens aquera region deu monde qui estó lo breç vertadèr deu genre, que prepausa de jogar un freilekh, qu'ei a díser ua dança rapida. Los ucraïnians que son d'acòrd e, finaument, tots que segueishen sens tròp de problemas...La musica klezmer qu'ei plan coneishuda en Ucraïna. Que s'i a tornada hèr populara, uei lo dia qu'ei jogada per musicians non-judius tà un public joen e plan segur non-judiu...Lo moviment de renavida de la musica klezmer dens lo yiddishland istoric, ailàs dab ben pòc de judius au dia de uei, qu'a seguit lo deus Estats-Units, que podem arremerciar los musicians judeo-americans de l'epòca folk, son plan eths qu'an sauvat la tradicion europèa eretada deus musicians yiddish d'abans-guèrra qui immigrèn taus Estats-Units. Gràcias a la difusion deus CDs, los musicians non-judius (e judius) de l'Europa centrau e orientau qu'an représ l'estile klezmer copiat de la navèra generacion de klezmorim americans, boclant atau la bocla.
Mantuns musicians klezmorim deus Estats-Units de la navèra generacion qu'an començat per jogar de musica d'estile completament diferent deu klezmer, en generau deu genre folk, country o bluegrass. Tau klezmzer, que i son vienguts après, assajant d'arrecuperar ua tradicion guaireben perduda. David Krakauer que hè un pòc figura d'excepcion pr'amor que vien deu monde de la musica classica. Coma plan d'autes aus Estats-Units, qu' a descobèrt la musica klezmer "per escàs". A la debuta que va juntà's au grop Klezmatics puish que fondè lo son pròpi grop, klezmer madness. Ara David Krakauer qu'ei un deus clarinetaires klezmer mei apreciats. Com ac explica eth medish, lo son chepic qu'èra la musica klezmer e podosse estar considerada sonque coma ua musica de conservatòri o de musèu, eth que la volèva hèr evoluar, en acòrd dab lo sègle. Doncas, dab lo son grop Klezmer Madness, qu'a desvolopat lo son pròpi estile musicau au carrehorc deu klezmer, deu folk, deu jazz e de la musica electronica.
Despuish l'arribada de George W. Bush au poder, David Krakauer qu'edita tots los sons CDs de musica klezmer directament en França (edicions Label bleu). Ara dab aquera vergonha de Sarkozy au poder, espèri que non va pas cambiar d'idea...Musica electronica o pas, David n'a pas per tant deishat la "musica grana", enqüèra que plan marcada klezmer. Per exemple, que joguè, au centre culturau de Sant Cugat lo concerto K'li Zemer escrivut peu compositor american Robert Starer, qu'èra acompanhat per l'orquestra sinfònica de Barcelona devath la direccion de Gerard Schwartz (publicat per Naxos). K'li zemer, en ebrèu que vòu diser instruments (o votz) de musica, aquera expression ebraica qu'ei a l'origina deu mot yiddish klezmer.
L'acordeonista que l'acompanha au David qu'ei lo musician montrealés Josh Dolgin "so called" DJ (o simplament socalled). Aqueth Canadian qu'èra sustot coneishut coma rapaire e fan d'electronics, abans de se juntar au grop Klezmer Madness. Si no'm trompi, lo tròç qui jògan sus la video qui segueish qu'ei eretat deu clarinetaire american d'origina ucraïnana Naftule Brandwein (1878-1963) (qui signava modestament "The King of the Jewish Music" sus los sons 78 torns), mès no'm brembi pas mes deu títol. L'aute "rei" de la musica yiddish de l'epòca e gran rivau de Brandwein qu'èra Dave Tarras, neishut Dovid Tarraschuk tanben d'origina yiddish ucraïniana. Après la segonda guèrra mondiau, la musica klezmer que cadó en desbromb quasi totau, los musicians klezmer qu'avèvan cambiat lo lor repertòri deu yiddishland per se hicar, dab succès, au swing e au jazz.
La renavida de la musica klemzer aus Estats-Units, que la devem au moviment folk de las annadas 60. Son de joens apassionats qu'an començat tot simplament per copiar, imitar, los enregistraments d'abans guèrra deus klezmorim neo-americans, ja qu'en las annadas 60 non i avèva guaireben pas mes musicians jogant musica klezmer aus Estats-Units, lo repertòri qu'èra quasi mòrt acerà. Que cau totun mencionar, en dehòra deus Estats-Units, lo gran clarinetaire argentin Giora Feidman. Qu'estó eth lo prumèr qui popularizè la musica klezmer pertot arreu dens lo monde. A la diferéncia deus klezmorim (musicaires de klezmer) americans, jamès n'i a avut nada ruptura de la tradicion musicau a casa deus Feidmans, familha de klezmorim d'origina belarussa. L'estile de Giora Feidman que s'aparta pro de l'estile american eretat deus clarinetaires ucraïnians d'abans-guerra.
